१. अर्थिंगचे मुख्य प्रकार
सोलर सिस्टमसाठी साधारणपणे तीन स्वतंत्र अर्थिंग करणे आदर्श मानले जाते:
- DC अर्थिंग: हे सोलर पॅनेलच्या ॲल्युमिनियम फ्रेम्स आणि लोखंडी स्ट्रक्चरसाठी असते.
- AC अर्थिंग: हे इन्व्हर्टर, ACDB बॉक्स आणि तुमच्या घरातील इतर वीज उपकरणांसाठी असते.
- LA (Lightning Arrestor) अर्थिंग: आकाशातील वीज ओढून घेऊन ती जमिनीत सोडण्यासाठी छतावर बसवलेल्या ‘लाईटनिंग अरेस्टर’ साठी हे स्वतंत्र अर्थिंग असते.
२. कोणत्या गोष्टींकडे विशेष लक्ष द्यावे?
अ) अर्थिंग रॉड आणि केमिकल (Electrode & Chemical)
- आजकल मिठाचा आणि कोळशाचा जुना प्रकार वापरण्याऐवजी केमिकल अर्थिंग (Chemical Earthing) करावे. यात ‘बेंटोनाईट’ पावडर वापरली जाते, जी जमिनीतील ओलावा टिकवून ठेवते.
- कमीतकमी ४ ते ६ फूट लांबीचा Copper-bonded Steel Rod किंवा GI Pipe वापरावा.
ब) वायरची निवड (Wire/Cable)
- अर्थिंगसाठी साधारणपणे ६ sq mm किंवा १० sq mm ची हिरव्या रंगाची तांब्याची (Copper) वायर वापरावी.
- वायर कुठेही कापलेली किंवा सांधलेली (Joint) नसावी. ती थेट उपकरणापासून रॉडपर्यंत असावी.
क) कनेक्शन आणि फिटिंग (Proper Bonding)
- स्ट्रक्चरच्या प्रत्येक भागाला अर्थिंग वायर व्यवस्थित नट-बोल्टने घट्ट बसवावी.
- कनेक्शनच्या ठिकाणी गंज (Rust) लागू नये म्हणून तिथे ग्रीस किंवा अँटी-करोझिव्ह स्प्रे लावावा.
- पॅनेलच्या फ्रेमला अर्थिंग करताना ‘स्टार वॉशर’ वापरावा जेणेकरून फ्रेमवरील कोटिंग निघून अर्थिंगचा संपर्क व्यवस्थित होईल.
ड) अर्थिंग खड्ड्यांमधील अंतर (Distance Between Pits)
- DC, AC आणि LA या तिन्ही अर्थिंगचे खड्डे एकमेकांपासून कमीतकमी २ ते ३ मीटर अंतरावर असावेत. ते एकमेकांना जोडू नयेत.
इ) रेझिस्टन्स चेक करणे (Resistance Value)
- अर्थिंग पूर्ण झाल्यावर ‘अर्थ टेस्टर’ ने त्याचा रेझिस्टन्स तपासावा.
- चांगल्या अर्थिंगसाठी हा रेझिस्टन्स ५ ओहम (5 Ohm) पेक्षा कमी असावा. १ ते २ ओहम असल्यास अतिशय उत्तम.
३. काही महत्त्वाच्या टिप्स
- PVC पाईपचा वापर: अर्थिंगची वायर छतावरून खाली नेताना ती उघडी न ठेवता PVC पाईपमधून नेल्यास तिचे संरक्षण होते.
- ओलावा टिकवणे: उन्हाळ्यात अर्थिंगच्या खड्ड्यात थोड्या प्रमाणात पाणी टाकत राहावे, जेणेकरून अर्थिंग व्यवस्थित काम करेल.
- लाईटनिंग अरेस्टर (LA): जर तुमची सिस्टम मोठी असेल (३ kW पेक्षा जास्त), तर आवर्जून LA बसवा आणि त्याचे अर्थिंग सर्वात मजबूत ठेवा.
योग्य अर्थिंग केल्यामुळे तुमच्या सोलर सिस्टमचे आयुष्य वाढते आणि आर्थिक नुकसान टाळता येते.